Çetin ?an

Sanat, müzik ve yaşam şekilerinin karıştığı bir rönesans, ikinci bir haçlı seferi, o güne dek pek rastlanmayan bir hızla tüm dünyaya bilinç ve para dalgaları halinde yayılıyordu. Aşk yazı, Woodstock, Monterey Pop, Love In, Human Be-In, Dylan'ın provokatif sözleri, Beatles'ın kontrolsöz iyimserliği, saldırganlık, devrimci ütopyalar, junk, Southern Comfort ve Dead karışımı garip bir sıvıydı; kahrolası '60 sonları... Ütopik devrimcilerin, yol kurtlarının ve entel junkielerin düşlerinde şekil verdiği o sıvıyı içilebilir hale getiren tek bir şey vardı: Rock And Roll. Dönemine ün, para ve ışıltılar sunarken zehrini de gazlayan büyük bir yılandı. Rock and Roll. Morrison'un anlattığı gibi sayısız insan 'Ride The Snake' tribine girdi. 30 yıla yakın bir zamanın ardından kalanlar... Nostalji muhabbetinden koparın kendinizi! Düşünün kim hâlâ yılanı Sürebiliyor? Tek tük isimler bulabilirsiniz ama onlar... Acid'in onurlu şövalyeleri, hâlâ yolda, hâlâ üflenti ve kaptırmaca ve hâlâ bir tarzın ömür boyu kralları; Grateful Dead...
Acid, Dead için gerçekten çok önemli bir noktadır. O yüzden biraz o hikayelerin başlangıcına takılalım. 50'lerin sonlarında birtakım üniversite hocaları, doktorlar ve entellektüeller 'Psychotropic drug'lar üzerine deneyler yapmaya başlamışlardı. Büyük bir kontrol mekanizması altında yapılan bu deneyler için gönüllüler aranıyordu. Ken Kesey adlı –bu ismi hiç unutmayın- bir yazar bu gönüllülerden biri oldu. Başka tanrıların çocukları olan kızılderililerin yıllarca kullandıkları, mescalin, peyote ve benzer büyülü mantarların kimyasal etkileri, tekniğin süzgecinden geçirilmeye çalışılıyordu. Batı hiçbir zaman ulaşamadığı yüksek noktalara varmak için vahşilerin kanatlarını kullanmayı sürdürüyordu ama kontrol mekanizmaları da işliyordu elbette.
Kesey ve dostları bir Süre sonra bu denemeleri kendi başlarına yapmaya başladılar. Gizemli adama iyice yaklaşmışlardı ve kontrolsüzce tehlikeli maddeyi istiyorlardı. Tanrılaşmak veya taslaşmak! Her şeyin mümkün olduğu soyutsuz tribe atlamak...
Kesey'in etrafındaki isimler de en az onun kadar hızlıydı. Örneğin Keruac'ın 'On the Road'unda anlatılan kahramanın gerçeği Neal Cassady veya genç bir müzisyen Jerry Garcia... Jerome John Garcia...
Patron Kesey'di ve Santa Cruz'un dağlarının arkasında, La Monda bölgesine götürdü kolonisini. Yerleşik düzene geçen öncüler, LSD duvarlarıyla ördükleri kamplarında 'Inner space' çalışmasını sürdürürken yeni bir oluşumu doğurdular: The Merry Pranksters.
'64 yılına gelindiğinde bir adım daha atıldı. Pranters, yollara düşerek bir US gezintisi planlamıştı. Dışı fantastik renklerle boyanmış eski model bir okul otobüsünün içini, ranza ve banklar gibi, yol yaşamında gerekli olan konforlu eşyalarla yeniden dizayn ettiler. Tavana delik açıldı ve merdivenle çıkılabilen, etrafı parmaklıkla çevrili bir platform yapıldı. İletişim için aracın içi ve dışı ses sistemleriyle donatıldı
La Monda bölgesindeki ekip, bir yandan da komünal yaşamı oturtmaya çalışıyordu. Ağaçlar dahil bütün çevre renkler ve seslerle donatıldı. Zamanlarının çoğunu yükseklerde geçiren, The Pranksters'lerden biri olan Mountain Girl –veya Carolynn Adams- zaman içinde Garcia'nın karısı olacaktı.
'65 yaşında ise Kesey ve tayfası alternatif yaşam biçimlerini ve bilinçlerini Batı Yakası'nın diğer noktalarına da taşımak gibi bir misyonu üstlenmeye karar verdiler. Acid Test denilen toplantılar düzenlemeye başlandı. Bunun anlamı dostlardan sağlanan LSD'nin su gibi aktığı, ışık şovlarının ve Grateful Dead'in müziğinin yaşamın ötesine geçtiği, tüm gece Süren Cumartesi akşamı partileriydi. Şimdi bu noktada durup Dead grubunun kuruluşuna doğru gerileyelim:
Francisco doğumlu Jerome John Garcia (1 Ağustos 1942) ilk gitarını 15 yaşındayken almıştı. Liseyi terketmesinin ardından, dokuz ay boyunca orduya takılan Jerry'nin ilgisi folk müziği üzerine yoğunlaşmaya başladı. 50'lerin sonlarına doğru, şehrinin en yetenekli folk gitaristleri arasındaydı. Geleneksel country tarzına duyduğu ilgi büyümeye başladığında ise '62 yılına gelinmişti ve bir banjo olarak Palo Alto'ya döndü. Gelecekteki Grateful Dead'in söz yazarı Robert Hunter ile ikili kurup kafelerde çalmaya başladılar. Yıllar sonra 'The New Riders Of Purple Sage' ile üne kavuşan David Nelson'un da katılımıyla The Wildwood Boys adını almışlardı.
Üç arkadaş, '63 yılındaki Monterey Folk Festivali bünyesinde gerçekleştirilen bir amatör Bluegrass yarışması kazanan The Hart Valley Drifters adlı grubun üyesi olarak çalmayı sürdürmektelerdi. Garcia'nın giderek büyüyen ünü çevresinde genç müzisyenlerin toplanmasını sağlıyordu.
Zengin bir San Francisco ailesinin çocuğu olan gitarist Bob Weir (gerçek adı Robert Hall, 16 Ekim 1947, San Francisco) bir dizi yatılı okulun ardından eğitimini yarım bırakarak müzik dünyasına yönelmişti. Orta sınıftan gelen Ron 'Pigpen' McKernan (8 Eylül 1945, San Bruno) ise, beyaz bir R&B diskjokeyinin oğluydu ve 16 yaşındayken, benzer amaçlarla eğitimini bırakmıştı.
'64 yılında Garcia, Weir, Pigpen, John 'Marmaduke' Dawson ve Bob Mathews –yıllar sonra kurduğu elektronik ekipman geliştirme şirketi olan Alembic ile grubun ses sistemini sağlayacak ve kayıtlarında çalışacaktı- ile Mother McCree's Uptown Jug Champions adlı Jug grubunu kuruyorlardı.
Garcia'nın çalıştığı müzik dükkanının ekipmanları sağlamasının ardından elektrikli müziğe yönelen grup, Pigpen'in istekleri doğrultusunda –artık armonikadan orga geçmişti- etnik müzikten elektrikli bules'a doğru kayıyordu.
'65 Temmuz'unda The Warlocks adını alarak yeniden şekillendiler: Garcia, Weir, Pigpen, Bill Kreutzman ve Phil Lesh. Yıllar önce Pigpen ile Zodiacs adlı bir grup kurmuş olan William Kreutzman Jr.-yanında taşıdığı sahte kimlik kartına uygun olması için Bill Sommers adını kullanıyordu- (7 Haziran 1946- Palo Alto,California), Garcia ile çalıştığı plakçı dükkanında tanışmıştı. Klasik müzik eğitimi almış bir kemancı olan Philip Chapman Lesh (15 Mart 1940, Berkeley, California), zaman içinde on iki ton besteciliği ve elektronik müzik eğitimi de görmüş ve caz trompetçiliğine yönelmişti. Uzun zamandır Jerry'nin arkadaşıydı ve yine onun isteğiyle eline ilk kez bas gitar alıyordu.
Fremont'ta küçük bir kulüpte çalmaya başlayan beşli artık R&B tarzına yaklaşmıştı. Zaman içinde psychedelic rock denilecek olan bir tarzın tohumları atılmaktaydı ve The Warlocks üyeleri de bundan etkileniyordu. LSD uzmanı Ken Kesey ile yakın ilişkiye geçip onun Acid estlerine katılmaya başladılar. Kesey'in karargahı olan La Monda bölgesine yerleşip acid etkisi altında jam-sessionlar yaparak beraberliklerini sürdürmekteydiler.
Psychedelic drugların kullanımının hızla yoğunlaşması, genç kuşak üzerinde dehşet dalgaları estirmeye başlamıştı bile. Yeni bilinç tribine zamanında uyanan otorite, kanun ve polis gücünü kullanarak karşı-kültür hareketinin üzerine yüklenmekte gecikmedi. Yine de 'serserilerin' eline geçmiş bölgeler vardı: L.A.'de Sunset Strip, New York City'de East Village ve Frisco da Haight-Ashbury.
'66 yılında müzik ortamının hareketlenmesiyle birlikte savaş daha da ciddileşti. Frisco'da yuvarlanmış olan 'The Family Dog' adlı bir komün, yerel grupların çaldığı konserler organize etmeye başladı. The Jefferson Airplane, The Charlatans ve The Great Society'nin çaldığı ilk konser, '65 Ekim'inde olmuştu. Bu konseri izleyenler arasındaki Chet Helm adlı bir genç hemen Family Dog'a katılıp, yeni organizasyonları başlattı. Aynı adam Big Brother and The Holding Company adlı grubun menajerliğini de üstlenmişti ve Austin'deki University Of Texas'da öğrenciyken tanıştığı genç bir blues şarkıcısını şehre getirip, grubunun önüne geçiriyordu: Janis Joplin.
Kaynayan Frisco müzik ortamının ikinci uyanığı, büyük usta Bill Graham'dır. Bill, başı sık sık polisle derde giren The S.F. Mime Troupe adlı bir sokak tiyatrosunun menajeriydi ve onları delikten çıkarabilmek için gereken parayı, konserler düzenleyerek buluyordu. Artık işinin piri olmaya başlamıştı.
Şehirdeki müzikal patlamanın dönüm noktalarından biri Ocak '66'da geldi: The Pranksters'lardan biri olan Steward Brand'in tasarısıydı bu: The Trips Festival... Kesey; Pranksters ve Dead'i, Helm, Big Brother'i getirirken Bill de geri kalan tüm işleri halletti. Üç gün Süren festivalde Kesey'in Acid testleri, ışık şovları, canlı müzik, The Mery Pranksters ve elbette LSD boy göstermişti.
Bu olay Bill'in Fillmore Oditoryumu'nda, kendi konserlerine başlamasını sağladı. Bir Süre onunla ortak çalışan Chet ise, kısa Süre sonra Avalon Ballroomm'da bombalarını patlatacaktı.
Konserlerin artışıyla birlikte tanıtım için psychedelic posterler de kullanılmaya başlandı. Her konserin kendine ait farklı ve güçlü bir posteri vardı: Şehrin en yetenekli ve uçuk sanatçıları bu poster dizayn işine tam destek veriyorlardı.
Elbette medya da o kadar aptal değildi ve '66'nın sonlarına doğru Hollywood kaynaklı plak şirketleri para kokusuyla titreşmeye başlamışlardı. The Jefferson Airplane, Big Brother ve The Grateful Dead ile anlaşma imzalandı. Dead'in şansına Warner Bros çıkmıştı. En yiğitleri olan Quicksilver Messenger service bile '67'nin sonunda anlaşcaktı.
Bu arada '67 Ocak ayında yine karşı kültür organizatörleri bu kez şehrin bir başka bölgesinde Golden Gate Park'ında büyük bir bomba daha patlattılar: Efsanevi 'Human Be-In' veya organizatörlerin mantığıyla 'Gathering Of the Tribes'. 'Kabilelerin Toplanışı', Berkeley'in politik aktivistleri ve hippiler en güçlü muhalefet noktaları adına birleşmişlerdi: 'Establishment' –Lütfen sözlüğe bakın- bu arada radikaller ve hippeler tam olarak birleşemiyorlardı aslında. Kabilelerden –tribe- biri uluslu ve dünyayı değiştirmek isterken, bir diğeri kafanızı değiştirmeyi istiyordu. Dead, Airplane, Ginsberg, Gary Snyder, Timothy Leary, Jerry Rubin zaman içinde Berkeley Vietnam Bay Committee'sinin liderliğinden Youth International Party- kısa adıyla Yippies'in liderliğine yükselecekti.
Üç gün içinde kaydedilen 'The Grateful Dead', mart ayının ortalarında piyasaya sürüldü. Blues temelli parçaları içeren albümün sound'u Garcia'yı pek memnun etmemişti. Sahne performanslarını tam anlamıyla yansıtamamışlardı. Gerçi o dönemlerde hâlâ iki üç dakikalık parçalar popülerdi, çünkü yasal AM radyoları öyle istiyordu.
Tam o sırada Nisan '67'de bir disk-jokey çıktı ortaya. Tom Donahue adındaki bu savaşçı sekizden gece yarısına kadar Süren şovunda –KMPX FM adlı istasyondan yapıyordu- kısaltılmış 45'lik yorumlarına değil, albümden alınan parçalara yer vermeye başlıyordu. Underground'un bu darbesi tam anlamıyla yerini bulmuştu ve kısa Sürede ülkenin her yanında benzer yayınlar yapılmaya başlamıştı. Tom darbesinin Pop Festivali'yle birlikte Körfez Bölgesi, karşı kültür hareketinin Mekke'si konumuna geliyordu.
5 Temmuz 1967'de Time'ın kapaktan verdiği 'The Hippies: Anatomy Of A Subculture' hikayesiyle birlikte 'Aşk Yazı' resmen başladı. '67 yazında 50 bin genç insan Haihgt-Ashbury bölgesine göçmüştü. Onlar 'Do your own thing' (kendi yolunu çiz – Ç.N) felsefesine inansalar da otorite henüz kaybettiğine inanmıyordu.
Dead grubu üyeleri '66 yazında 710 Ashbury Street'e yerleşmişlerdi ve 2 Ekim 1967 günü evleri narkotiğin baskınına uğruyordu. Sonuç: Bob Weir, Pigpen, Rock Scully ve Danny Riffkin adlı iki menajerleri ve Bob Matthews adlı teknik adamları tutuklandı.
Olayın rengi değişmekteydi. Hippilerin yanında turistler de bölgeye saldırmaktaydı. Trafik tıkanmaya, para ortalığı hızla değiştirmeye başlamıştı. İlk albümün ardından, '68 yazındaki ikinci albüm için Garcia işi daha sıkı tutmaya kararlıydı. Mickey Hart (1950, New York City; perküsyon, davul) ve Lesh'in arkadaşı Tom 'T.C.' Constanten –piyanist ve avangart müzik bestecisi- kayıtlar için gruba alındı. 'Anthem of the Sun'da daha uzatılmış parçalara yönelmişlerdi.
Eski dost Robert Hunter artık grubun söz yazarı olmuştu. 'St Stephen' ve 'China Cat Sunflower' gibi Hunter'ın yazdığı artık klasikleşen parçaları içeren 'Aoxomoxoa', '69 Haziran'ında piyasadaydı.
15-17 Ağustos 1969'da Woodstock Music and Arts Festivali, kuğunun ölüm şarkısıydı. 500 bin kişi çılgın ve eğlenceli bir üç günle, uzun ve garip bir tripin sonunu getirdiler. Birbirlerine destek olup, ot ve müzik dahil her şeylerini paylaşan yarım milyon insanın kullandığı dille, 'It became a great Dionysian communal tribal experience.'
Festivalin ardından her şey büyük bir çöküşe girerken, Dead ikili konser albümünü çıkararak, yenilgiyi kabul etmeyenlerin safında yer aldı. Artık yıllar Süren yeni bir savaş başlıyordu: Dead'in tek gerçek 'Survivor' olduğunu kanıtlama savaşı.
Constanten'in ayrılmasından sonra grup, blues ve emprovizeye dayalı sound'unu country rock tarzına yaklaştırarak biraz olsun terk ediyordu. Vokal açısından daha zenginleştirilmiş ve daha basitleştirilmiş bir yapıdaki, iki albümleri 1970 yılı içinde çıkacak ve ilk kez altın barajını aşacaklardı. Aynı yıl üyeler, ilk kez solo denemeler içine giriyorlardı.
'Captain Trips' adıyla bilinen Garcia, '71 yılında New Riders Of Purple Sage4nin oluşumuna katkıda bulunuyor ve ilk albümlerinde çalıyordu. Aynı yıl ikili bir konser albümü daha çıkardılar. Pigpen'in hastalığı, turnelere çıkmasını engellemeye başlayınca, yılın sonlarına doğru Keith Godchaux (14 Temmuz 1948, San Francisco, klavye) ve karısı Donna (22 Ağustos 1947, San Francisco, vokal) gruba katılıyordu. Yeni ekip '71 güzündeki turnede çalmaya başlamıştı.
'72 yılında solo albümler peşpeşe gelecekti. Önce davul dışındaki bütün enstrümanları Jerry'nin çaldığı 'Garcia', peşinden Bob'un solosu 'Ace'. Özel dedektiflikten müzisyenliğe geçmiş olan Mickey Hart, baharda grubunu terketmişti. Sonbaharda işi Garcia Grace Slick ve Stephen Stills gibi devlerin katıldığı 'Rolling Thunder ile' tek başına ayakta kalmaya çalışıyordu.
Kendini biraz toparlayan Pigper'in dönüşüyle Avrupa turnesine çıkan Dead, yeni zaferler kazanmayı sürdürüyordu. Yazık ki bu tur Pigpen'in grupla yaptığı son turne oluyordu. Sıkı içici ünvanına sahip olan Pigpen'in karaciğeri artık iflas etmişti ve şişeyi elinden atmayı reddeden klavyeci, 8 Mart 1973'de Marin Country'deki evinde ölü bulunuyordu.
'72 sonbaharında çıkarılmış olan üçlü konser albümü kısa Sürede altın barajını aşmıştı ve Temmuz ayında grup kendi bağımsız şirketleri olan Grateful Dead Records'u kurmuştu. Denetimi tamamen ele geçirmiş olan grubun ve şirketlerinin ilk ürünü Ekim ayındaki 'Wake Of Flood' oluyordu. Yılın sonlarına doğru Deatheads adı verilen sadık hayranlarını konserlerine daha ucuz götürmek amacıyla 'Fly By Night' adlı ulaşım şirketlerini kurdular. Aynı zamanda kendi mükemmel ses sistemlerini de yaratmışlardı. Ocak '74'de ise solo albümlerini çıkarmak üzere Round Records adlı bir şirket daha kuran Grateful Dead için her şey yolundaydı. Kimse grubun solo projeler için ve bazı mali problemler yüzünden dağılacağını ummuyordu ama oldu. Olay aslında 25 tonluk ses sistemlerinin getirdiği yükü hafifletmek için bir Süre turneleri bırakmaktı. '74 Ekim'inde Winterland'da verdikleri son konserleri '77 yılında 'The Grateful Dead Movie' adıyla beyazperdede gözükecekti.
'73-74 yılları boyunca San Francisco bölgesinde mandolinci david Grisman ve fiddlecı Vassar Clements ile banjo çalan Garcia'nın oluşturduğu, 'Old and In The Way' adı verilen grubun yaptığı kayıtlar '75 yılında piyasaya sürülüyordu. Aynı yıl karı-koca Godchaux'lar da ilk sololarını gün ışığına çıkardılar. Phil Lesh ile klavye ustası ve besteci Ner Lagin ile Seastones adlı tek albümlük grup kurmuştu.
'73 yılında Jerry Garcia and Friend adlı grup yeniden biraraya geliyordu. Mickey Hart da dönüyor ve '75 yazında 'Blues For Allah' ile caz yönelimlerini sergileyerek Dead tekrar canlanıyordu. Plak şirketlerinin uluslar arası dağıtımı için United Artist ile anlaşmışlardı.
'76 başında Garcia üçüncü solosunu çıkarırken Bob Weir de, New Riders Of Purple Sage grubundan Dave Torbest ve grubun bazı müzisyenlerinin desteği altında kurduğu 'Kingfish'in ilk albümünün kaydını yapıyordu.
Daha fazla dayanamayan Grateful Dead üyeleri '76 yazında yeniden turneye çıkıyordu ve altın barajını aşan ikili bir konser albümleri daha oluyordu. Tablacı Zakir Hussein ile birleşen Hart, 'the Diga Rhythm Band' adını verdiği oluşumuyla 'Diga' adlı çalışmayı yayınladı.
Kendi plak şirketleri fazla başarılı olamayınca grup '77 yılında Arista ile anlaşacaktı. İlk defa aile dışından bir yapımcıyla –Keith Olsen- çalışarak 'Terrapin Station'u kaydettiler. Bu kez soundlarına nefesliler, yaylılar ve vokal koroları eklenmişti. Çok uzun yıllardır yollarda olan grup 'There is nothing like a Grateful Dead concert' tanımlamasını sonuna kadar korumasını bilecekti.
'78 yılında Weir, gitarist Boby Cohcan ve klavyeci Brent Mydland ile ikinci solosunu kaydediyordu. Bir Süre sonra 'Captain Trips' lakaplı Garcia, yeni bir albüm daha üretecekti.
Eylül '78'de grup yeni bir kilometre taşına daha ulaştı: Mısır'da piramitlerin dibinde üç konser verdi. Tonlarca ekipmanını bir gemiye yükleyerek düşlerinden birini gerçekleştirmek üzere harekete geçmek The Grateful Dead'e 500 bin dolara patlayacaktı.Hamza El-Din adlı bir ud ustasının da takıldığı konserler, yardım konserleriydi, ama sonuçta Deadheads'leri aileleriyle gelen grubun bayrağı Büyük Piramit''n tepesine dikiliyordu. Bu efsanevi konserlerin ardından San Francisco''a verilen konserlerde, Dead üyeleri uzun yıllardır ulaşılan en iyi performanslarına, doğu motiflerini de ekleyerek çıkacaklardı. '78 Aralığında '60'lardan beri çalışan ünlü Winterland adlı konser salonunun kapanması üzerine verilen son konserde –gece boyunca- Dead, New Riders ve Blues Brothers grupları döktürecekti. Kendi giysilerini giyerek ülkenin dört bir yanından gelip konser salonunun etrafındaki sokaklara kamp kuran Deadhead'ler konserin o zamana kadar San Francisco'da yapılan en pahalı konser olmasına –biletler 30 dolara kadar yükselmişti- yol açacak kadar kalabalıktılar. Efsanevi salon, seyircilere Bill Graham tarafından ikram edilen kahvaltıyla tarihe karışıyordu.
'79 Şubat'ında 'Rock For Life' adlı yardım konseri grubun Godchaux çiftiyle verdiği son konser olacaktı. Solo kariyere yönelen karı koca gruptan ayrılınca, yeni klavyecileri Brent Mydland (1953) aileye giriyordu.
Solo için ayrılan çift, yazık ki pek başarılı olamadan, daha doğrusu harekete geçemeden bir trajediyle karşılaşacaktı. Geçirdiği bir trafik kazasının ardından 22 Temmuz 1980'de Ross, California'da Keith Godchaux ölüverdi. İkilinin yaptığı kayıtlar yıllar sonra 'The Heart Of Gold Band' adıyla '84 ve '85 yıllarında iki albüm olarak yüzeye çıkacaktı.
'79 yılında 'Apocalypse Now' adlı filmin müzik çalışmalarına katılan Hart, Lesh ve Kreutzman'ı da içeren bir grupla yaptığı egzotik perküsyon elemanları içeren kayıtları –filmde kullaılmayacaktı- '80 sonunda 'The Rhythm Devils' adıyla piyasaya sürüyordu.
'Go To Heaven'ın ardından yeniden turneye çıkan Dead üyeleri '81 yılında iki tane ikili konser albümü üretiyordu. Bunlardan 'Reckoning' tamamen akustik kayıtları içermekteydi. Tekrar solo projelere yöneldiler... Boby Cochman, Mydland ve Billy Cobham ile Bobby and The Midnites adlı grubu kuran Bob Weir, albüm kayıtlarının yanında küçük turnelere de çıkacaktı.
'80'lerde pek albüm yapmadan ama hayranlarının kayıtlarını sürdürdüğü konserleriyle yoluna devam eden The Grateful Dead, '85 yılında yirminci yılını mükemmel konserlerle kutlayacaktı. Turnelerinde zaman zaman Dylan ve Tom Petty ile beraber çalışacakları haberi ortalığı iyice karıştırıyordu. '86 yılında işbirliği başlıyordu.
'87 yazında uzun yılların ardından 'In The Dark' adlı yeni stüdyo albümü üretildi. '86 yılında Garcia'nın girdiği şeker koması atlatılmıştı. Kariyerleri boyunca ilk kez 'Touch Of The Grey' ile Amerika listelerinde ilk ona girildi.
'87 yazında Dylan ve Dead altı şehirlik bir turneye çıkarak yıllar Süren söylentileri doğrulayacaklardı. Yılın sonlarına doğru Len Dell'Amico ve Garcia tarafından yönetilen 'So Far' adlı yeni bir film piyasaya sürülüyordu. Bir yıl sonra Yağmur Ormanları'nın korunması için verdikleri konserler grubun adını daha da yükseltecekti.
'87 yazında birlikte verilen konserlerden toplanan kayıtlar, '89 Ocak ayının son gününde 'Dylan and The Dead' adıyla basıldığında iki efsane ismin kariyerinde yeni bir noktaya ulaşılmıştı. Ekim ayında ise Virginia'nın Hampton şehrinde yerel otoritelerin muhalefeti üzerine grup, The Warlocks adıyla iki konser verecekti. Birçok Deadheads'e göre son 10 yılın en iyi konserleriydi bunlar. Aynı dönemde 'Built to Last' adlı yeni bir stüdyo çalışması daha piyasadaydı.
Grubun üzerindeki klavyeci laneti bir kez daha tekrarlanacaktı. 1990 Temmuz'undaki yaz turnelerinin bitişinin üç gün sonrasında 26 Temmuz 1990'da Mydland, San Francisco'daki evinde ölü bulunuyordu. Uzun Süredir kullandığı 'hard drug'lar elbette ki ölüm meleğini çağırmıştı. Damarlarında kokain ve morfin ile overdose olduğunda Brent, 38 yaşındaydı. Uzun zamandır sorunlar içinde boğulan klavyeci, '89 yılında karısı Lisa'dan da ayrılmıştı.
Sonbaharda planlanan Doğu Yakası ve Avrupa Turnesi için grup hızla yeni klavyeci arayışına girişti. Sonuçta The Grateful Dead'e iki isim daha katılacaktı. Eski dost ve pop rock ortamının bilinen ismi piyanist Bruce Hornsby, The Tubes grubunun deneyimli klavyecisi Vince Welnick.
Yeni iki dostun katılımıyla sound'larını daha da zenginleştiren grup 'Without A Net' adlı yeni konser albümlerinin desteğinde Avrupa'yı kasıp kavurdu. '91 yılında ülkelerini boydan boya geçerken kapalı gişe konserler vermeyi sürdürdüler. Baharda 'Deadicated' çıkarıldığında popülerlikleri giderek büyüyecekti. Los Lobos, B.Hornsby, Elvis Costello, The Cowboy Junkies, Midnight Oil, Dr. John gibi isimlerin yorumladığı 15 Dead bestesini içeren çalışmanın geliri, Yağmur Ormanları gibi konularda çalışan organizasyonlara aktarılacaktı.
'65'den bu yana hâlâ yollara düşmekten çekinmeyen The Grateful Dead, artık bir dönem, bir düşünüş biçimi ve bir çılgınlığın yaşayan en büyük, belki de tek temsilcisi konumuna yükseliyordu. Sonuna kadar...

GRATEFUL DEAD DİSKOGRAFİSİ

ALBÜMLERİ:
The Greatuful Dead (1957)
A them out Sun (1966)
?????????
?????????
?????????
?????????
Reckoning (live 2 LP 1981 –yılında For The Faithful aıyla tekrar basıldı).
Dead Set (live 2 Lp, 1981)
Dire Wolf (t, 1985, yalnızca Batı Almanya'da basıldı).
In The Dark (1987)
Derid Zone (6 Cd. Terrapin, Go to, dead set, Shakedown.
Reckoning ve ın The Dark'ın yeniden basımları)
Dylan And Dead (live, 1989)
Built To Last 1989
Without A Net (live, 2 LP, 1980)
One From The Vault (live, 75 kayıtları)
Shrine Autorium (live, 67 kayıtları)

Jerry Garcia
Hooteroll? (Howard Wales ile, 1981)
Garcia (1972)
Compliments Of Garcia (1974).
Live At Keystone (Merl Saunders, Bill Witt, John Kahn ile, 1973) '88 yılında Keystone Encores Vol.1-Vol.2 adıyla iki albüm daha basıldı.
Reflections (1976)
Cats Under the Stars (1978)
Run For The Roses (1982)
Almost Acoustic (1988)
Old and In The Way: Old And In The Way (1975)

Bob Weir
Ace (1972)
Heaven Help The Fool-(1978).

Kingfish
Kingfish (1976)
Live And Kickin' (1977)
Kingfish (1985)
Double Dose (1985)

Bobby And The Midnites
Bobby And The Midnites (1981)
Where The Beats Meets The Street (1983)

Seastones
Seastones (1975)

Mickey Hart
Rolling Thunder (1972)
Yamantaka (Henry Wolf, Nancy Hennings ile; 1983)
Oafos (Airto, Flora Purim ile, 1983)
Music To Be Born By (1989)

The Diga Rhythm Band
Diga (1976)

The Rhythm Devils
The Apocalypse Now Sessions-Play River Music (1980)

Keith And Donna Godchaux
Keith And Donna (1975)
The Heart Of Gold Band: The Ghost Playin In The Heart
Of Gold Band (1984)
The Heart Of The Gold Band (1986)

Robert Hunter
Tales Of The Grcat Run Runners (1974)
Tiger Rose (1975)
Jack O'Roses (1981)
Promontory Rider (1982)
Amagalin St. (1984)
Live' 85 (1985)
The Flight Of The Marie Helena (1985)
Rock Columbia (1986)
Liberty (1987)

The Dinosaurus
Dinosaurus (1988)
The Warlocks: The Emergency Crew (demo, 65)

NOT: Albüm koleksiyoncularının dikkatine: Dead, albümlerinin kapaklarını dikkatli okuyup, orijinal mix ve 'remixed' ibarelerine dikkat edebilirsiniz.