Yazı: Çetin ŞAN

Tennessee'de doğup Florida'da büyüyen iki kardeşin '60'ların sonlarına doğru temellerini attığı; country, R&R, blues, R&B ve boogie karışımına sahip, oynak ve kaptırmacaya dayalı müzik kısa Süre içinde beyaz blues'un önemli bir parçası olan southern rock adını alacaktı.

Duane ve Gregg adlı bu iki 'biker'ın açtığı yoldan ilerleyen Florida'lı bir aile daha vardı: Van Zant'lar.

Ağabey Robbie (15 Ocak 1949), Florida'nın Jacksonville şehrinde doğup büyümüştü. R&R ve siyah blues'un yollarda esmeye başladığı '65 yılında şehrin küçük lisesinde yeni bir grup daha doğar: My Backyard adlı bu grubun çekirdeğini üç liseli arkadaş oluşturmaktaydı: Vokalist Ronnie, gitarist Allen Collins (19 Temmuz 1952, Jacksonville) ve gitarist Gary Rosington (4 Aralık 1951, Jacksonville).

Klavyeci Billy Powell (3 Haziran 1952, Corpus Christy, Teksas) ve Rick Medlocke gruba katılan genç isimler arasındaydı. Basçı Greg T. Walker ile birlikte bu grupta ilk müzikal deneyimlerini kazanan kızılderili asıllı Medlocke, '70'lerde kurduğu Blackfoot ile aradığı üne ve başarıya kavuşacaktı.

Basçı Neon Wilkeson (2 Nisan 1952, Newport, Rhode Island) ve davulcu Robert Burns ile kadro düzenli hale gelirken isimlerini de değiştirmişlerdi. Lisede uzun saçlı öğrencilerin –yani kendilerinin- başına bela olan beden eğitimi hocaları Leonard Skinner'i biraz dalgayla karışık ölümsüzleştirmek için gençler gruplarının adını Lynyrd Skynyrd olarak bir kez daha saptamışlardı. Jimmy Johson'un yapımcılığı altında, çıkarılmayan birkaç stüdyo kaydı yapan grubun ilk 45'liği 'Need All My Friends', '68 yılında şehirlerinin küçük bir firması olan Shade Tree tarafından piyasaya sürüyordu. Güneyin çeşitli eyaletlerinde çapulculuk yapmayı sürdüren Lynyrd Skynyrd, '71 yılında ikinci 45'likleri, 'I' ve Been Your Fool'u çıkardı.

1972 yılına gelinmişti. Badfinger adlı bir İngiliz grubunun turnesini izleyen New York bölgesinin deneyimli çakalı Al Kooper da (e-Royal Teens, The Blues Project, Blood, Sweat and Tears) yeni kurduğu Sounds Of South adlı şirketi için –ki pazarlamasını MCA üstlenmişti- yeni sesler arıyordu. Atlanta'daki Funocchio's adlı barda Skynyrd'i dinleyen Kooper, aradığını fazlasıyla bulduğunu hissetmişti.

Şehrin underground ortamında yeterince ünlü olan grup artık rock pazarına çıkmaya hazırdı ve gelişen ilişkiler, '73 yazında anlaşmaların imzalanmasıyla sonuçlandı.

Kooper, yapımcılığı altında Atlanta'da stüdyoya soktuğu gençlere gitar sound'larını güçlendirmek için bir gitarist daha eklemeyi önerdi: Ed King.

Strawberry Alarm Clock adlı bir grubun son zamanlarına yetişmiş olan King, zaman içinde Atlanta'nın iyi stüdyo müzisyenlerinden biri haline gelmişti.

King'in katılımıyla üç gitar atağını gerçekleştiren Skynyrd, atası olan Allman Brothers Band'ın iki gitar formatını bir adım daha ileri götürmüştür. Büyüklerine duyduğu saygılarını gösterdikleri 'Free Bird', Duane Allman'a adanmıştı ve FM kanallarında oldukça sık çalınarak grubun adını geniş kitlelere yayıyordu. Sonbaharda piyasaya sürülen ilk albüm, bunun dışında 'Gimme Three Step', 'Simple Man' gibi klasikleşecek parçalarıyla U.S. listelerinde 27. sıraya kadar yükselecekti.

'73 Aralığı'nda The Who'nun 'Quadrophenia' turnesinin Amerika ve Kanada bölümlerine açılış grubu olarak katılan Skynyrd, büyük bir bar deneyimine sahipti ama ilk kez büyük kalabalıklar karşısındaydı. Sonuç; birçok yerde, The Who'yu bile ezen bir sahne performansı.

'74 baharında yine Kooper'ın yapımcılığı altında, bu kez Los Angeles'da stüdyoya girerek 'Second Helping'i üretmişlerdi. Ronnie, etkili vokalinin yanında besteciliğinin gücünü gösterdiği 'Sweet Home Alabama' ile güney şovenizminin bayraklarından biri sayılan efsanevi parçasını üretmişti. Kanadalı Neil Young'ın 'Southern Man' adlı bestesine cevap olarak yazılan şarkı Ronnie'yi bir tür kahraman haline getirirken, 8. sıraya dek yükselerek ilk liste hit'leri olacaktı. Parçanın agresyonuna rağmen Ronnie ile Neil arasında kişisel hiçbir çarpışma yoktu. Young'ın tişörtünü sık sık giyen vokalist, Kanadalı'nın onlara kaydetmeleri için önerdiği bestelere olumlu gözle bakarken, bu olay bir türlü plaklara geçmeyecekti.

Sonu gelmeyen turnelerin desteğiyle albüm 12 numaraya dek yükseldi. Aralık ayında ayrılan Burns'ün yerine Kentucky'li davulcu Artimus Pyle (15 Temmuz 1948, Louisville) geçiyordu.

Gecikmiş olarak '75 Ocağı'nda piyasaya sürülen 'Free Bird', 19.luğa otururken zaman içinde grubun hayranlarının ayakta dinleyeceği milli marşlardan biri haline gelecekti.

Uzun Süredir bekledikleri başarıya yaklaşan Skynyrd, üçüncü albümünün kayıtlarını tamamlamasının ardından sağlığı iyice bozulan King'in ayrılmasıyla ikinci darbesini de aldı. 'Nuthin' Fancy'nin diğer bir özelliği de Kooper'ın yapımcılığındaki albümleri olmasıydı. Bu arada Kooper'ın şirketi de iflas etmişti.

Ülkelerinde 9 numaraya oturan albümün verdiği güçle Skynyrd, Hollandalı Golden Earring grubuyla birlikte çıktığı İngiltere turnesiyle Avrupa saldırısını başlatıyordu. 'Saturday Night Special' ikinci liste hit'leriydi.

'76 başında iki gitara düşen Skynyrd, The Honkettes adlı geri vokal üçlüsünü –Cassie Gaines, Jo Billingsley ve Leslie Hawkins- bünyesine kattı. Dördüncü albümleri 'Gimme Back My Ballets', yeni yapımcılarını Tom Dowd olarak seçtiklerini gösteriyordu. Dowd, Skynyrd'ın sound'unu iyice temizlemişti ama aslında bir şeylerinde kaybedildiği açıktı. Amerika'da 20. sıraya kadar çıkabilen albüm, U.K.'da ise 34.lükte takıldı. Bir önceki anca 43.lüğe dek yükselebilmişti. Peter Rudge adı bir İngiliz menajerle anlaşılmıştı ve Avrupa için hazırlıklar hızlanmıştı. 21 Ağustos 1976'da İngiltere'deki Knebworth Festivali'nde Rolling Stones, Todd Rundgren ve 10CC ile beraber çaldılar. Eylül ayında 'Free Bird', 'Sweet Home Alabama' ve 'Double Trouble'ın bulunduğu üç parçalık bir EP. 31'liğe dek çıktı.

Genellikle barlarda çıkardığı kavgalar yüzünden düzenli olarak deliğe atılan Ronnie'nin yanında, Skynyrd'ın diğer üyeleri de grubun kavgacı, canlı ve sıkı içici imajını güçlendirmek için ellerinden geleni yapıyorlardı. Adam bulamadıkları zaman kendi aralarında yaptıkları şaka kavgaları –ki bu yüzden gitaristleri zaman zaman eli bandajlı olarak çalmakta pek sakınca görmüyorlardı- sıkı içicilikleri, kardeşlik ruhlarını yansıttıkları sahne performanslarına ve hareketli sound'larına oldukça uygun düşmekteydi. Tüm bunların üzerine arkalarına asılı güney bayrağı –Rebel Flag- imajın kaymak tabakasını oluşturdu.

Eylül'ün 5'inde Gary, Jacksonville'de bir araba kazası geçirdi. Cassie'nin kardeşi Steve Gaines (14 Eylül 1949, Miami) üç gitar formatına dönülmesi için Skynyrd'ın yeni gitaristi oldu. Atlanta'daki Fox Theater'da kaydedilen ikili konser albümleri 'One More For the Road', sahne performanslarının gücünü oldukça iyi yansıtırken, ticari başarılarının da zirvesine çıkıldı. Platin barajını rahatça aşarak Amerika'da 9.luğa oturan albüm, U.K.da 17. basamağa kadar çıkıyordu. Başka bir ilginçlik ise konser kaydından alınan 'Free Bird' 45'liğinin top 40'a girmesiydi.

Diğer southern gruplarının aksine; İngiliz Rock duygusallığı, hard rock etkileri ve boogie'nin enerjik bir karışımına ulaşan Skynyrd; serserilikleri, uzun, tozlu yolların sonunda ağzına kadar alkol dolu barlarda geceleme –çalarak veya içerek- efsaneleriyle '70'lerin ortalarında southern rock'ın tahtına sonsuza kadar oturmasını bilecekti.

'77'nin başlarında biraz dinlenip, ödüllerini toplayan grup, yeni albüm için harekete geçiyordu. Ronnie'nin ölüm üzerine düşüncelerini aktardığı That's Smell'i içeren 'Street Survivors'ın çıkarılışından birkaç gün sonra, ölüm grubu yakalayıverecekti. 50 şehirlik turnelerinde kullanmak üzere tek motorlu bir Convair 240 kiralamıştı. 20 Ekim 1977'de Greenville, South Carolina'dan kalkılıp, Baton Rouge'a –Louisiana Üniversitesi'nde çalmak için- gidilmek üzere havalanıldı. Missisippi'nin Gillsburg bölgesinin yakınlarında bir bataklığa düşen uçak yıllardan beri ölüme yakın yaşayan Ronnie'yi, yanında Steve, Cassie ve Dean Killpatrick'i –yol menajerleri- alarak, amaca ulaşmasını sağlayacaktı. Geride kalanlar ciddi yaralar alınmasına rağmen kefeni yırtı.

Uçağın yakıtının bitmesi yüzünden düştüğü söylense de, bir yıl sonra grup üyeleri havayolları şirketi aleyhine personel ve mekanik eksiklikler şikâyetiyle dava açsa da sonucun ne olduğunu hiç bilmiyorum.

Kehanet aslında grubu alevler içinde gösteren albüm kapağında belliydi. Hemen şirket albümü geri çekip kapağın alevlerini temizlemek gibi garip bir harekete girişmişti. Doğuluların ölüme bakışı hep biraz farklı olmuştur ve Melodi baskısında kapak değişimine hiç gerek duyulmadı.

Kasım ayında, albüm Skynyrd'ın ikinci platini olurken, U.S.'de 5 numaraya U.K.'da ise 13'e oturacaktı. '78 Martı'nda albümden alınan 'What's Your Name' top 20'ye girilirken, birkaç ay sonra piyasaya sürülen 'You Got That Right' 69.lukta takılıp kalacaktı.

'78 güzünde MCA, grubun '70-'72 arasında yaptığı ve yayınlanmayan parçalarını da içeren 'Firt and Last' adlı toplama albümü piyasaya sürdü. Piyasa beklentilerinden, Pazar hilelerinden uzak, sıcak ve güçlü kayıtlardı bunlar. İçlerinde Ronnie'nin 'Was I Right Or Wrong gibi mükemmel bestelerinden bazıları da gün ışığına çıkıyordu.

15.liğe yükselen albüm platin satışa ulaşır.

'79 yılına gelindiğinde yaşayan Skynyrd üyeleri yeniden biraraya gelmişti. Allman biraderlerinden sonra tarzlarının en beğenilen ismi haline gelmiş olan Lynyrd Skynyrd'ın yeniden aktif hale gelmesi için epey baskı yapılıyordu. Sonbaharda Pyle dışındaki tüm müzisyenlerin katıldığı Rossington Collins Band, Jacksonville'de mezarından çıkacaktı.

Garry, Allen, Billy ve Leon yeniden yan yanaydılar ve eksiklerin aile içinden kapatılmasına karar verilmişti. Üçlü gitar muhabbetinin korunması için Steve'in yerine seçilen Barry Harwood da Jacksonville çıkışlıydı. Joe South, Melanie gibi isimler için çalmış olan Barry, grubun üç albümünde de çalmıştı.

Artimus'un yerine davula geçen Derek Hess de Jacksonville'liydi ve Harwood ile birlikte çeşitli yerel gruplarda çalışmışlardı. Aslında en büyük sorun Ronnie'nin yerini doldurabilecek bir vokalist bulmaktı. Bunu başaramayacaklarını anlayınca erkekten vazgeçip kadın vokaliste dönüldü: Kale Krantz.

Dale, Ronnie'nin kardeşi olan Donnie'nin grubu 38 Special'in geri vokal şarkıcısı olarak aileye katılmıştı. Sesi ve sert kişiliği yeni oluşum için oldukça uygun bulunmuştu.

1980 Ocağı'nda şaşırtıcı bir gelişme daha oldu. 'Free Bird' adlı EP, yeniden ingiltere listelerine girmişti. MCA'in piyasaya sürdüğü ikili bir toplama albüm, iyi müziğin ve sadakatin gücünü gösterircesine platin barajını aşıp, 12.liğe çıkıyordu. Kısaca her şey, yeniden yoluna girmeye başlarken, piyasa Skynyrd'ın yeni oluşumundan da para kazanabileceğini anlamıştı. 1980 yazında Rossington-Collins Band'ın ilk albümü –yapımcılığını da kendi üstlenmişti- satışa sunuldu. Tek liste parçaları 'Don't Misunderstand Me' 55.likte kalırken albüm 13. sıraya oturuyordu. Sahne gösterilerinde artık Ronnie'ye adanan 'Free Bird'ün enstrümantal yorumları büyük beğeni çekmekteydi.

Ölüm, müzisyenlerin etrafına iyice yerleşmişti. Albümün çıkarılışının kısa Süre sonrasında Collins'in karısı Katy ölecekti. '81 yılındaki 'This Is The Way', Katy'e adandı.

Rossington-Collins Band'ın en büyük sorunu Sürekli olarak Lynyrd Skynyrd ile karşılaştırılmalarıydı. Bu yük iyice taşınamaz duruma geline Rossington'un kafası da bu durum yüzünden iyice bozulmuştu zaten – dağılmak kaçınılmazdı ve oldu da. Gary Rossington yanına vokalist Dale'i alarak çekip gitti. Kalanlar Allen Collins Band adıyla yola devam kararı alıyordu.

13 Şubat 1982 günü çok daha garip ve gereksiz bir şey daha oldu. Florida'daki Orange Park mezarlığında takılan Ronnie'nin kabrinden yaklaşık 140 kiloluk mermer bir yazıt araklanmıştı. İki hafta sonra polis, kayıp eşyayı kurumuş bir nehir yatağında buldu.

Mart ayı geldiğinde Artimus Pyle Band adıyla kurduğu beşlisiyle davulcumuz Amerika turnesine çıkıyordu.

'82 yazında ise 'Free Bird' EP'si, üçüncü kez İngiltere listelerinde görülürken, bu kez en yüksek noktasına 21. sıraya dek ulaşacaktı. Yılın sonlarına doğru Skynyrd'ın az bulunan parçalarını da içeren 'Best Of The Rest' adlı toplama albüm ise listeleri çok altlarında kalıyordu.

'80'lerin ortalarına gelindiğinde Gary ve Dale –ki soyadına bir de Rossington sözcüğünü eklemişti- The Rossington Band adlı yeni gruplarını harekete geçireceklerdi. Çift, Skynyrd'ın gölgesinde kurtulabilmek için bir zar daha atmaya hazırlanıyordu. '86 yılında alttan alta southern rock etkileri sezilen ilk albümleri MCA lisansı altında piyasadaydı.

'86 yılında Skynyrd ailesi yeniden aktif hale geçiyordu. Allen Collins'in arabası yoldan çıkarken yanındaki Debra Jean Watts adlı 'girlfriend'i ölecekti ama Collins, belinden aşağısını felçli bırakarak bir kez daha yaşama geri dönecekti.

Klavyeci Billy Powell, 30 günlük bir hapishane olayının ardından dini inançları yerinde bir grup olan Vislon'a katıldı. '87 yılına gelindiğinde Viston, güneyin başka bir efsanevi oluşumu Grand Fuk Railroad'un vokalisti Mark Farner ile birlikte kulüplerde çalarak gezinmeye başlamıştı. Sahnede Skynyrd'ın parçalarını da çalıyorlardı. Dinleyiciler Sürekli olarak yeniden ayağa kalkmaları gerektiğini söyleyerek Powell'ı ikna etmeyi başardılar. Diğerleri de aynı fikri paylaşınca umulan dirilme gerçekleşme yoluna giriverdi.

1987 Eylül'ünde Rossington, Powell, Wilkeson ve Payle bir araya gelmişlerdi. Tekerlekli sandalyeyle gezinen Collins'in yerine Ed King, tekrar grubuna geri dönmüştü. Üçüncü gitarist olarak Allen Collins Band'ın adamı Randall Hall seçildi. Dale Krantz Rossington ve Carol Bristow, The New Honkettes adıyla 'back vocal'i üstlendiler. Dead vokali ise sürpriz bir isim üstleniyordu: Van Zant'ların küçüğü Johnny.

1*: Muscle Shoals: Alabama'da çok ünlü bir kayıt stüdyosu.

2*: Swampers – Swamp Rock: Bataklık rock

O zamanlar bazı grupların yaptığı türe verilen ad.

(örneğin: Creedence Clearwater Revival)

Ailesinin büyükleri gibi küçük Johnny'de '80'lerin başında Johnny Van Zant Band adlı kendi grubunu kurup, southern tarzında ürünler vermeye başlamıştı. Sesi ağabeyi Ronnie'yi oldukça anımsatmaktaydı. Georgia'da Charlie Daniels'ın yıllık kaptırmaca muhabbeti olan Volunteers Jam'inin 13.süne katılan Lynyrd Skynyrd, uçak kazasının onuncu yıldönümünde 32 konserlik bir turneye çıkıyordu. Collins, tekerleklisiyle turneyi izleyecekti. Bu arada MCA'de boş durmamıştı. Yapımcılığını Dowd ile grup üyelerinin üstlendiği 'Legend' adlı yeni bir toplama yayınlanmamış ve tamamlanmamış olan bazı parçaları da içermekteydi- piyasaya sürüldü. Aradan geçen onca yıla rağmen albüm Amerikan listelerinde 41.liğe kadar yükseldi. 1988 yılında turneler Sürerken MCA, '87 turnesinin kayıtlarından oluşan ikili bir konser albümünü daha yayınladı. Ronnie, işi 28 yaşında bırakmıştı ama 'Free Bid' hâlâ uçuşa devam etmekteydi.

Aynı yıl MCA, yapımcılığını eski dost Jimmy Johnson'un yaptığı The Rossington Band'in ikinci albümünü de çıkaracaktı.

1990 yılında Skynyrd ailesi bir ölü daha verdi. Eylül ayından beri hastanede son savaşını veren Collins, 23 Ocak 1990 günü, Jacksonville'deki Memorial Hastanesi'nde zatürre yüzünden tekerlekli sandalyesini bırakarak, Ronnie'nin yanına gidiyordu.

'Street Survivors'un ardından 14 sene geçmişti ve kendi yaşam biçimlerinin ağırlığına rağmen gerçek birer 'Survivor' olduklarını gösteren '1991', yeni, yepyeni bir stüdyo albümüydü. Turnelerindeki kadro pek değişmemişti. Rossington, King ve Hall üç gitar olayını sürdürürken Wilkeson, Pyle ve Powell her zamanki gibi alt yapıyı oluşturuyorlardı. Genç Jonny, Ronnie'nin konumuna iyice ısınırken, Custer adlı bir davulcu daha kadroya eklenmişti. Oldukça iyi satan albüm, müzikal değişimden rahatsızlık duyan Skynyrd fanatikleri için hiç uygun değildi. Şimdi ne gereği vardı? Arkasında beş mezar bırakan bir efsaneyi yeniden piyasaya sürmenin anlamı var mıydı? Her neyse, rock and roll pazarı çok yukarlarda dönen çarklarda işlemekteydi günümüzde ve ana dili Türkçe olan bir şehrin beş bin satan dergisinde yer alan dört beş sayfalık bir yazının bu konularda konuşmaya pek hakkı yoktur aslında.

İnanmadığım son dakika haberi: Davulcumuz Artimus Efendi, 44 yaşına gelmişti. Jacksonville Beach'deki evinde, 4 yaşındaki bir kız çocuğuna cinsel saldırıda bulunmak yüzünden tutuklanıp Duval County Jail'deki deliğine atılmıştı. Aralığın 12'sinde jüri önüne çıkana kadar kefaletsiz içerde kalacaktı. Biz Turkish Daily News'in 5 Kasım 1992 günü yaptığı yayının yalancısıyız.

Not 1: Bu metnin oluşmasına yardım eden Özgür, Zihni, 'Apaçi Ayhan', 'Şef' Adnan Ağbimiz –saygılar- ve bastığı Skynyrd long playleriyle efsanevi kuruluşumuz Melodi Ses Endüstrisi'ne içten teşekkürler.

Not 2: Bir önceki sayıda yer alan 'Kara Sabahat' yazısında olduğu gibi bu metindeki şarkı sözlerinin çevirisi 'Antoloji' Hilmi'ye aittir.

Not 3: Kasım sayısında yazdığı mektubunda 'punk'çı editöre kıllanan rock'çıya şunu söylemeliyim ki, adı geçen Murat Beşer, punk sayılamaz. Hâlâ saçları doğal yapısını ve rengini korurken, giysileri annesi tarafından temizlenmektedir. Bir gün gel ve kendin gör.